T́nh trạng nhân quyền tại Việt Nam

Bác sĩ Nguyễn Đan Quế

03.07.2004

LTS: Trong chuyến viếng thăm mới đây nhằm t́m hiểu sự thực ở Việt Nam, một cố vấn trưởng trong Ủy ban Bang giao Quốc tế Hạ viện Hoa Kỳ (xin giấu tên) đă gặp được bác sĩ Nguyễn Đan Quế ngày 20-1-2002. Hai người đă trao đổi về t́nh h́nh nhân quyền tại Việt Nam. Chúng tôi lược dịch dưới đây (nguyên bản bằng tiếng Anh) nội dung bài viết về mà bác sĩ Quế đă đưa cho ông ta khi trao đổi.

Chúng tôi mong muốn Quốc hội Hoa Kỳ quan tâm đến những ưu tư của chúng tôi về t́nh trạng nhân quyền tại Việt Nam dưới đây.

Tự do thông tin

1. Sự trao đổi tin tức giữa hai nước không được thực hiện một cách tự do và theo cả hai chiều. Hiện tại, qua các đường dây công cộng và tư nhân, Việt Nam đă chuyển một số lượng lớn sách báo, băng thu h́nh, báo chí, băng cassettes và nhiều hàng hóa khác vào Hoa Kỳ nhưng Việt Nam lại không cho phép quyền tự do này để phía Mỹ có thể chuyển những mặt hàng như trên vào Việt Nam. Những kiểm soát này cần được xóa bỏ.

2. Cần chấm dứt việc gây nhiễu chương tŕnh tiếng Việt của đài phát thanh Á châu Tự do (Radio Free Asia).

3. Những người dân chủ phải được quyền in và phân phát những bài viết của ḿnh ; quyền sử dụng một cách b́nh thường các phương tiện thông tin và quyền quan hệ với báo chí nước ngoài mà không bị sự kiểm soát của công an.

Mới đây, ngày 15-1-2002, chính quyền Việt Nam đă ra lệnh tịch thu tất cả các tác phẩm của giáo sư Nguyễn Thanh Giang, tướng Trần Độ, học giả Trần Khuê và ông Vũ Cao Quận. Cùng ngày, một người đối lập khác, ông Bùi Minh Quốc đă bị bắt tại Hà Nội với 300 tài liệu trên người và bị quản thúc tại gia trong ṿng hai năm tại thành phố Đà Lạt thuộc tỉnh Lâm Đồng. Trong và ngoài nước hiện nay đang có những phản ứng rất mạnh mẽ ở khắp nơi để phản đối những phương pháp của bạo quyền và để đ̣i hỏi tự do ngôn luận và báo chí.

Tự do tôn giáo

1. Chính quyền Việt Nam phải thực thi những nguyên tắc của Liên hiệp quốc về tự do tôn giáo bằng cách trả tự do cho những tù nhân đang bị giam cầm v́ tín ngưỡng của họ và trả lại đầy đủ quyền công dân, tài sản, quyền cư ngụ của họ.

2. Chính quyền Hà Nội phải ngưng đàn áp tôn giáo và ngưng sử dụng các giáo hội "quốc doanh", do chính phủ lập ra, để gây khó khăn và lũng đoạn các tôn giáo khác như Phật giáo, Tin lành, Công giáo, Cao Đài và Ḥa Hảo.

3. Chúng tôi mong mỏi sự chú tâm của Quốc hội Hoa Kỳ về vụ án linh mục Tadeo Nguyễn Văn Lư. Ngày 19-10-2001, chính quyền Hà Nội, qua một phiên ṭa kín, đă xử án linh mục Lư 15 năm tù và 5 năm quản thúc sau khi măn án. Linh mục Lư đă không được quyền có luật sư bảo vệ ḿnh một cách hợp pháp trước ṭa và cũng không có quyền tự bào chữa. Chúng tôi trân trọng yêu cầu Quốc hội Hoa Kỳ đặt vấn đề này với chính quyền Việt Nam và yêu cầu họ trả tự do ngay tức khắc cho linh mục Lư.

Tự do chính trị

1. Quốc hội và Bộ ngoại giao Hoa Kỳ nên dùng mọi cơ hội để bày tỏ sự ủng hộ của Hoa Kỳ cho một hệ thống chính trị cởi mở hơn tại Việt Nam. Một cách cụ thể, chính phủ Việt Nam phải đặt ra lịch tŕnh cho một cuộc bầu cử tự do và đúng đắn để nhân dân Việt Nam có quyền bày tỏ nguyện vọng của ḿnh đối với tương lai chính trị của đất nước.

2. Điều 4 Hiến pháp của Việt Nam là cản trở chính về mặt chính trị, điều khoản này cho đảng cộng sản quyền tối cao. Một điểm quan trọng khác của bộ máy đàn áp là nghị định 31/CP, cho công an quyền quản chế bất cứ ai, từ 6 đến 12 tháng mà không cần ṭa án xét xử v́ lư do an ninh quốc gia. Phải xóa bỏ điều 4 Hiến pháp và nghị định 31/CP th́ Việt Nam mới có thể tiến tới một chế độ pháp trị.

3. Chính quyền Việt Nam phải chấm dứt đàn áp các lănh tụ tôn giáo và đối lập chính trị như giáo sư Nguyễn Đ́nh Huy, hiện nay vẫn c̣n bị tù, các thượng tọa Thích Huyền Quang, Thích Quảng Độ, tướng Trần Độ, giáo sư Nguyễn Thanh Giang, các ông Hà Sĩ Phu, Mai Thái Lĩnh, Bùi Minh Quốc, giáo sư Trần Khuê, bà Nguyễn Thị Thanh Mai, các ông Phạm Quế Dương, Tiêu Dao Bảo Cự, Vũ Cao Quận, luật sư Lê Chí Quang... tất cả các vị đó thường phải chịu đựng nhiều h́nh thức đàn áp nhắm hăm dọa, nhũng nhiễu, theo dơi, quản thúc. Chúng tôi rất mong các dân biểu Hoa Kỳ đặt vấn đề này với chính phủ Việt Nam và đ̣i hỏi họ ngưng các biện pháp đàn áp lạm quyền này.

Vấn đề các sắc tộc tại Việt Nam

Chúng tôi quan niệm rằng tất cả các sắc tộc đều là thành viên của gia đ́nh Việt Nam v́ vậy phải được đối xử b́nh đẳng, không được kỳ thị chủng tộc. Chúng tôi cực lực lên án và phản đối chính sách nhằm tiêu diệt và đồng hóa các sắc tộc của chính phủ Việt Nam. Ngày 16-10-2001, bảy thành viên của các sắc tộc tỉnh Đắc Lắc và Gia Lai đă bị kết án tù từ hai đến bảy năm. Chúng tôi xin nhắc lại là từ tháng 2-2001 chính phủ Việt Nam đă đặt vùng ! Cao nguyên Trung ph)ân dưới sự cai quản của quân đội với những đợt càn quét thô bạo, chiếm đất, đàn áp tôn giáo và buộc một số làng sắc tộc phải di tản khỏi nơi cư trú của tổ tiên họ... Một số người thuộc các sắc tộc đă may mắn trốn được sang Campuchia, một số khác đă bị tù.

Hiệp ước thương mại song phương và dự luật về Nhân quyền tại Việt Nam

Chúng tôi ủng hộ tích cực Hiệp ước thương mại song phương và tin tưởng rằng nó sẽ góp phần làm xă hội Việt Nam thành cởi mở hơn nếu nhân quyền đi đôi với thương mại. Mặt khác, v́ chính phủ cộng sản Việt Nam luôn luôn có xu hướng vi phạm các hiệp định mà họ kư kết, chúng tôi nghĩ rằng nên có một hệ thống để theo dơi việc thi hành Hiệp ước. Hiệp ước này đă được quốc hội hai bên thông qua và bắt đầu có hiệu lực từ ngày 10-12-2001.

Ngoài ra chúng tôi thành thực hy vọng rằng trong một tương lai gần Thượng viện Hoa Kỳ sẽ tán thành dự luật về Nhân quyền tại Việt Nam (HR 2833) đă được Hạ viện Hoa Kỳ thông qua ngày 6-9-2001.

Bác sĩ Nguyễn Đan Quế:ops: