TỪ SÀI G̉N BS. QUẾ Đ̉I BẦU CỬ TỰ DO VÀ THAY ĐỔI CHẾ ĐỘ

Tác giả: Claudia Rosett
Chuyển ngữ: Đinh Từ Thức

16.03.2005


Lời người dịch: Trang b́nh luận của báo The Wall Street Journal ngày 9-3-2005 đă đăng bài “Sharansky của Sàig̣n: Việt Nam sẽ là Iraq kế tiếp?” (Saigon’s Sharansky: Will Vietnam be the next Iraq?) của nhà báo Claudia Rosett. Bà Rosett đă viết bài này sau khi dàn xếp được một cuộc nói chuyện qua điện thoại với Bác Sĩ Nguyễn Đan Quế, có thể coi như cuộc tiếp xúc đầu tiên với báo chí Tây Phương, kể từ khi ông ra khỏi nhà tù vào đầu tháng Hai. Bà Rosett đă so sánh BS. Quế với ông Anatoly Sharansky, một nhà tranh đấu nhân quyền nổi tiếng, bị tù đầy nhiều năm tại Liên Bang Xô Viết cách đây hai thập niên, sau trở thành một chính khách tham gia chính phủ Do Thái. Ông này là tác giả nhiều cuốn sách, trong đó có cuốn “The Case for Democracy”, được coi như tác phẩm gối đầu giường của Tổng Thống Bush. Sau đây là bản dịch sang việt ngữ toàn thể bài báo của bà Claudia Rosett trên Wall Street Journal, một trong những nhật báo có số độc giả và uy tín hàng đầu trên thế giới.

Sau ngày 11-9 người ta đă nói nhiều về thái độ hiếu chiến của Tổng Thống Bush khiến quân khủng bố quy tụ và tăng gia hoạt động. Dầu sao, ngày càng thêm bằng chứng cho thấy kẻ bị thiệt hại nặng hơn cả là Osama bin Laden, người đă đẩy Hoa Kỳ vào cố gắng dân chủ hóa toàn cầu. Đối diện với cuộc tấn công chưa từng xẩy ra ngay trên đất Mỹ, ông Bush đă đập tan chính sách cố hữu về Trung Đông, và với sự tiến quân vào Iraq, ông đă thắp sáng ngọn hải đăng cho những người yêu chuộng tự do tại một phần đất của thế giới mà tới rất gần đây, vẫn được coi là kh6ng có ai được hưởng tự do cả.

Bây giờ th́ đă có nhiều. Ông Bush đă được đáp ứng bằng số cử tri của cuộc bầu cử căng thẳng tại Iraq, cuộc nổi dậy tại Lebanon, những rúng động tại Syria và Iran, sự khuấy động tại Ai Cập và Saudi Arabia. Nhưng tác động không ngừng lại ở Trung Đông. Dân chúng bị sống dưới các chế độ độc tài ở những miền khác hiện đang ngóng chừng. Bầu cử ở Baghdad vang động tới cả phía đông Suez.

Do đó, một thông điệp đă tới tôi vào cuối tuần qua từ một trong những quốc gia hà khắc nhất thế giới, là Việt Nam. Tin cho biết Sharansky của Sàig̣n, nhà vận động dân chủ Nguyễn Đan Quế đă được thả từ nhà tù cuối cùng trong hàng loạt khám đường ông đă trải qua. Mặc dầu Bác Sĩ Quế đang bị nhân viên an ninh canh chừng liên tục, và không được xử dụng computer hay điện thoại, nhưng ông ấy cũng ráng xếp đặt để có thể trả lời từ đầu giây bên kia.

Vào giờ khắc hẹn trước, tôi nhắc điện thoại lên ở New York và nói chuyện với Bác Sĩ Quế, vị Bác Sĩ 63 tuổi mà cho tới nay đă dùng gần hết nửa đời ḿnh tranh đấu cho tự do ở Việt Nam. Biết là mật vụ VN hầu như chắc chắn nghe lén mọi tiếp xúc giữa ông với thế giới bên ngoài, tôi đă sửa soạn cho sự kín đáo và thận trọng dùng chữ khi đối thoại để rủi ro của ông giảm tới mức tối thiểu. Nhưng Bác Sĩ Quế không cần giữ ǵn. Ông đi thẳng vào mục tiêu: “Điều tôi muốn là tự do cho dân tộc tôi”. Theo ông, vấn đề bây giờ là “làm sao để thay đổi chế độ tại Việt Nam”. Ông nói thêm, trong việc dân chủ hóa nứơc ông, “hậu thuẫn của thế giới rất quan trọng”. Một cách cụ thể, ông ấy muốn cái Đảng Cộng Sản mục nát ở Hà Nội “đưa ra một lịch tŕnh cho những cuộc bầu cử tự do và công bằng”.

+++++++

Thế giới cần biết một điều quan trọng là khi nói như vậy, Bác Sĩ Quế biết rất rơ mối nguy nan mà ông ấy phải gánh chịu. Năm 1975, khi Sàig̣n xụp đổ, mặc dầu có cơ hội ra đi, ông ấy đă từ chối. Ngay cả bây giờ, ông ấy nói, “với tôi, lưu đầy không phải là tự do”. Thay vào đó, trong hơn ba mươi năm, ông đă nắm lấy mọi cơ hội để nói lên và đ̣i hỏi tự do cho xứ sở ông. Làm như vậy, ông đă phải trả một giá đắt dưới chế độ Cộng Sản VN – Trải qua hơn 20 năm tại các nhà giam và trại tù khổ sai. Được thả hai lần trước nhờ áp lực quốc tế, lần nào Bác Sĩ Quế cũng nắm lấy cơ hội để đ̣i tự do cho nhân dân VN. Chế độ đă bỏ tù ông hai lần, lại bỏ tù ông lần mới nhất vào tháng Ba năm 2003 –điều gây phẫn nộ này đă bị tràn ngập bởi những tin tức về trận chiến Iraq khi Hoa Kỳ và Đồng Minh lật đổ Saddam Hussein lúc đó.

Và mặc dầu việc thả Bác Sĩ Quế đă tức khắc tạo đựơc niềm vui, nhưng không phải là dấu hiệu cho thấy chế độ tàn bạo tại VN đă nới tay. Ông Quế nói: “Nó chỉ giống như tôi được chuyển từ một nhà tù nhỏ sang một nhà tù lớn hơn”. Ông tiếp: Việc thả ông có vẻ giống như một thứ con tin chính trị để Hà Nội mặc cả với Washington về việc Việt Nam mới đây đă bị Hoa Kỳ đặt vào danh sách các nước cần đặc biệt quan tâm (CPC), v́ điều mà tổ chức Quan Sát Nhân Quyền (Human Rights Watch) gọi là “một trong những nước vi phạm tệ hại nhất tới quyền tín ngưỡng trên thế giới”. Việt Nam cũng bị cơ sở Freedom House liệt vào danh sách “những chế độ hà khắc nhất thế giới”. Các nhà tù ở Việt Nam cũng tai tiếng nhiều về việc tra tấn đánh đập và t́nh trạng dơ bẩn. Bác Sĩ Quế cũng cho biết lần đi tù mới nhất mà ông bị giam giữ hai năm trong t́nh trạng cô lập, đă khiến ông “mệt nhoài”.

+++++++

Bác Sĩ Quế không nhận được những tin tức hàng ngày như món ăn nuôi dưỡng của thế giới tự do. Nhưng nhờ vào kỹ thuật thông tin hiện đại, ông biết đủ những ǵ đang xẩy ra tại Trung Đông, nên cũng muốn chia sẻ quan điểm của ḿnh về việc Hoa Kỳ can thiệp vào Iraq có những điều ǵ giống và không giống với chiến tranh Việt Nam. Theo ông, điều giống nhau “là cùng một tinh thần chiến đấu cho tự do”. Ông thêm, điều khác nhau là trong cuộc chiến v́ tự do, phía có Hoa Kỳ tham döï “sẽ thắng lần này”.

Tại sao?

Bác Sĩ Quế nói rằng: “Thế giới đang thay đổi. Hiện có nhiều cơ hội hơn bao giờ heát”.

Ông ấy nói đúng, và nếu thế giới đang thay đổi, không phải bởi v́ chỉ có ḿnh Hoa Kỳ coi trọng tự do. Tại khắp các quốc gia đều có những người quan tâm về tự do – và hầu hết các nơi đều có một số người sẵn sàng trả giá đắt và gánh vác những nguy nan khác thường để đóng vai tiên phong. Bác Sĩ Quế là một, và như ông nói, trong khi chúng ta theo dơi t́nh h́nh Trung Đông, nên nhớ rằng những ǵ xẩy ra ở đấy, mang “những giá trị hoàn vũ”, là tại nhiều nơi, có những người chỉ đợi một chút cơ may, họ sẽ đáp lại tiếng gọi của tự do.

Bà Rosett là nhà báo ṭng sự tai Cơ Sở Bảo Vệ Dân Chủ (Foundation for the Defense of Democracies) Bài của bà xuất hiện trên Wall Street Journal ở Mỹ và ở Âu Châu luân phiên vào các ngày Thứ Tư.