Bác Sĩ Việt Nam bị tù lâu dài
Được Hàn Lâm Viện Khoa Học New York tặng giải Nhân Quyền
Bản Tin của Hàn Lâm Viện Khoa Học New York
Người liên lạc: Fred Moreno
(Bản dịch của nhà báo Đinh Từ Thức)

13.09.2004
--------------------

Bác Sĩ Nguyễn Đan Quế, một y sĩ Việt Nam 61 tuổi, người đă tận hiến đời ḿnh để nâng cao cuộc sống của nhân dân Việt Nam, và người đă trải qua 25 năm trong tù hoặc bị quản thúc tại gia, đă được Hàn Lâm Viện Khoa Học New York chọn để nhận giải Heinz R. Pagels về Nhân Quyền dành cho các Khoa Học Gia năm 2004.

Giải Pagels, được tặng hàng năm để ghi nhận những công tŕnh về mặt nhân quyền của các khoa học gia, sẽ được trao tại cuộc họp thường niên của Hàn Lâm Viện vào ngày Thứ Hai, 13 tháng Chín năm 2004. Bác Sĩ Quế sẽ được tuyên dương để ghi nhận ḷng can đảm và tinh thần trách nhiệm nổi bật của ông với tư cách là một y sĩ đă cam kết phục vụ phúc lợi và sức khỏe của nhân dân Việt Nam và vận động nhân quyền tại Việt Nam một cách ôn ḥa.

Theo ông Joseph L. Birman, Chủ Tịch Ủy Ban Nhân Quyền của Hàn Lâm Viện, Bác Sĩ Quế đă được chọn v́ những nỗ lực không lay chuyển của ông trong việc nâng cao đời sống thường ngày của người dân tại Việt Nam và cổ vơ một sự chuyển tiếp ôn ḥa để tiến tới dân chủ tự do tại đây. Giáo Sư Birman thêm rằng Bác Sĩ Quế, người đă sáng lập Cao Trào Nhân Bản Việt Nam, đă bị bắt lại vào tháng Ba năm 2003, và bị giam cô lập từ đó.

Pḥng khám bệnh miễn phí cho người nghèo:

Bác Sĩ Quế đă cam kết vào việc cung ứng tiện nghi y tế cho người nghèo từ khi tốt nghiệp trường y khoa vào năm 1966, gồm cả việc thành lập một pḥng khám bệnh miễn phí, với sự t́nh nguyện cộng tác của các bác sĩ, y tá, và sinh viên y khoa. Một thí dụ đầu tiên trong rất nhiều thí dụ chứng tỏ ḷng can đảm dân sự của ông là ông đă sẵn sàng chữa trị cho các sinh viên và những người khác bị thương trong các cuộc biểu t́nh chống chính quyền.

Sau khi tu nghiệp về y khoa tại Âu Châu nhờ một học bổng của Tổ chức Y Tế Thế Giới (World Health Organization), Bác Sĩ Quế đă trở lại Việt Nam giảng dậy tại Trường Y Khoa Sàig̣n, và sau đó, trở thành Giám Đốc Khu Nội Khoa của Bệnh Viện Chợ Rẫy. Ông cũng trở lại làm việc với pḥng khám bệnh miễn phí, nơi ông đă nổi tiếng về những nỗ lực giúp đỡ người nghèo, đặc biệt là người dân nông thôn. Vào cuối thập niên 70, ông đă chỉ trích chính sách y tế của nhà cầm quyền, đưa đến hậu quả là bị bắt giam 10 năm không xét xử.

Sau khi được tha vào năm 1988, ông tiếp tục phát biểu ư kiến về những nhân quyền căn bản tại Việt Nam và đ̣i hỏi nhà cầm quyền đầu tư vào lănh vực an sinh của người dân cùng giảm bớt về lănh vực quân sự. Ông bị bắt lại vào năm 1990, bị buộc tội hoạt động nhằm lật đổ chính quyền Nhân Dân. Trong khi bị tù đầy dưới những điều kiện khắc nghiệt, Bác Sĩ Quế đă làm tất cả những ǵ ông có thể làm được để săn sóc sức khỏe cho các bạn tù, kể cả việc thực hiện giải phẫu nhỏ với dụng cụ thô sơ tự chế.

Được tha lần thứ nh́ vào tháng Tám 1998, sức khỏe Bác Sĩ Quế suy yếu tới mức không thể bước đi nếu không có người giúp. Từ chối xuất ngoại, ông đă bị canh giữ tại gia trong hơn bốn năm, nhưng vẫn tiếp tục vận động việc tôn trọng nhân quyền. Thí dụ, cùng với việc yêu cầu nhà cầm quyền cải thiện điều kiện lao tù, ông đă viết nhiều bài báo kêu gọi dân chủ và đối xử tốt đẹp hơn đối với các sắc dân thiểu số.

Các biện pháp quấy nhiễu Bác Sĩ Quế được tăng cường, kể cả việc canh chừng 24 giờ, cắt đường giây điện thoại và dịch vụ Internet, và thẩm vấn khách viếng thăm. Sau khi viết bài chỉ trích luận điệu của nhà cầm quyền Việt Nam nói rằng có tự do thông tin tại Việt Nam, ông đă bị bắt lần nữa vào tháng Ba năm 2003.

Giáo Sư Birman nói rằng: Người trong gia đ́nh cũng như các nhà ngoại giao quốc tế đă nhiều lần yêu cầu được gặp Bác Sĩ Quế, ngay cả việc chỉ nói với ông qua điện thoại, cũng đều bị từ chối. Với t́nh trạng bị cô lập hiện nay và với sự kiện là ông đă không được săn sóc sức khỏe trong các thời gian bị giam giữ trước kia, sợ rằng ông đă không nhận được sự săn sóc nào đối với bệnh t́nh trầm trọng của ông.

Giải thưởng Pagels:

Giải thưởng nhân quyền đầu tiên của Hàn Lâm Viện đă được trao tặng vào năm 1979 cho nhà vật lư học Nga Andrei Sakharov. Đổi tên vào năm 1988 để vinh danh cựu chủ tịch Hàn Lâm Viện là Heinz R. Pagels, giải thưởng này đă từng được tặng cho các nhà khoa học danh tiếng, như nhà bất đồng chính kiến người Trung Hoa Fang Li-Zhi, kỹ sư nguyên tử Nga Alexander Nikitin, và kinh tế gia Cuba Martha Beatriz Roque Cabello.

Bác học Torsten Wiesel, Khôi Nguyên giải Nobel, Chủ Tịch Hội Đồng Quản Trị Hàn Lâm Viện tuyên bố: Trong công cuộc tranh đấu đ̣i nhân quyền và tự do ngôn luận, Bác Sĩ Quế đă tượng trưng cho những đức tính từng được biểu lộ bởi người đầu tiên được tặng giải là Andrei Sakharov. Hàn Lâm Viện hănh diện được có Bác Sĩ Quế trong danh sách gồm hơn 25 công dân tiêu biểu của thế giới đă được vinh danh với giải thưởng này.

Hàn Lâm Viên Khoa Học New York là một tổ chức độc lập, bất vụ lợi của hơn 23 ngàn thành viên trên thế giới cam kết trong việc xây dựng cộng đồng và phát huy khoa học, từ năm 1817.